Intervista me diplomatin gjerman, Kurt Bassuener/ I shqetësuar për politikën e Kryeministrit Rama me mediat e pavarura.  Tendencat autoritare janë gjithashtu shkak i thellë për shqetësim. Qytetarët shqiptarë duhet t’i bëjnë presion qeverisë për politika më të mira

Erjon Dervishi

Qëndrimi i dyzuar i Holandës për hapjen ose jo të negociatave me Shqipërinë, lë të hapur mundësinë për një vendim në minutat e fundit në mbledhjen e Këshillit të Ministrave në 17-18 Tetor. Por para se të vijmë në atë moment Shqipëria ka akoma shumë kritere për të plotësuar. Të gjitha kriteret e bëra publike nga ana e Gjermanisë janë edhe në listën e kërkesave të Holandës. Dhe që t’i plotësojë këto kritere në kaq pak kohë, është e tepërt të thuhet për Shqipërinë dhe për politikën e saj atipike. Por sipas njërit, nga personat që merret më nga afër me situatën në Shqipëri dhe Ballkanin Perëndimor, Kurt Bassuener, disa prej kërkesave të Holandës janë paragjykuese. E tillë është çështja për situatën e krimit në Shqipëri apo rritjen e numrit të të arrestuarve shqiptarë në Holandë. Por ajo së cilës i trembet Z. Bassuener ka të bëjë me situatën e brendshme në Shqipëri. Mungesa e zbatimit të ligjit, funksionaliteti i institucioneve publike, zgjedhore dhe gjyqësore, janë faktorët më të rëndësishëm për të cilat Shqipëria do të duhet të interesohet. Për momentin, sipas Z. Bassuener, Shqipëria nuk frymëzon ndonjë besim.

Z.Bassuener, kriza politike në Shqipëri është ende në vazhdim e sipër. Çfarë mendoni për këtë çështje?

Polarizimi i gjatë politik në Shqipëri, për fat të keq – tani i ka bërë jehonë edhe demokracive më të vendosura. Sigurisht që kjo e bën të vështirë zhvillimin e një kontrate të re shoqërore në Shqipëri, si dhe zhvillimin e shumicës së kërkuar për ndryshime të qëndrueshme. Është shqetësuese. Në veçanti, unë jam i brengosur për krijimin e zhurmave nacionaliste të kryeministrit Rama, së bashku me dhe mbase në harmoni me të tjerët në rajon. Lëvizjet e tij në mediat e pavarura dhe tendenca të tjera autoritare janë gjithashtu shkak i thellë për shqetësim.

A ka bërë Shqipëria ndonjë përparim drejt Bashkimit Europian dhe cili është roli i Shteteve të Bashkuara?

Qëllimi i Bashkimit Europian është pak më afër me votimin e Bundestag javën e kaluar. Por skepticizmi i thellë i disa anëtarëve të BE-së drejt Shqipërisë mund të çojë në “ndarjen” e tij nga Maqedonia e Veriut. Sa i përket SH.B.A.-së, ka vlerësimin ndaj asaj për afrimin e Tiranës në NATO, etj. Por, duke pasur parasysh marrëdhëniet gjithnjë e më të trazuara të administratës Trump me Europën, vula e miratimit të Amerikës nuk është ndoshta më e vlefshmet në përpjekjen për t’u anëtarësuar në BE.

Komisioni i BE-së ka dhënë rekomandime pozitive për Shqipërinë, por çështja kryesore ka të bëjë me shtetet anëtare të BE-së. A besoni se Shqipëria ka ndonjë shans për të hapur negociatat me BE në tetor?

Unë besoj se po- por do të jetë e vështirë, duke pasur parasysh sjelljet e disa vendeve anëtare. Kjo më sjell përsëri në pyetjen tuaj të parë, për krizën politike në Shqipëri. Funksionaliteti i institucioneve politike, zgjedhore dhe gjyqësore – dhe besimi i publikut tek to – është një faktor kritik në “promovimin e vendit” për anëtarët e BE – jo vetëm për parlamentarët, por edhe për publikun e tyre. Tani për tani, është e vështirë të thuhet se vendi po frymëzon atë lloj besimi.

Si e shpjegoni qëndrimin e Holandës dhe të një shteti tjetër skeptik, ndaj Shqipërisë?

Disa prej tyre janë plotësisht paragjykuese për sa i përket çështjes së krimit – megjithëse kjo nuk vjen nga askund. Por këtu fillojnë trazirat politike dhe pakënaqësia e publikut me politikën më gjerë. Në rastin e Holandës (dhe jo vetëm atje), oreksi për zgjerimin e mëtejshëm të BE-së është pothuajse afër zeros. Dhe kjo nuk ka të bëjë vetëm me Shqipërinë. Nuk është një qëndrim me të cilin jam dakord – disa nga aktivizimet më të efektshme sociale në Europë ishin edhe në Ballkan (ndryshimi që çoi përfundimisht në prishjen e Gruevskit). Kështu që dikush mund të thotë se Holandezët dëshirojnë gjënë e duhur – reformën e vërtetë, demokracinë dhe shtetin e ligjit – për arsye të gabuara (pasi ata besojnë se do të pengojnë zgjerimin për të ardhmen e parashikueshme). Ekziston një përmbysje e asaj për disa në kampin e zgjerimit në BE, të cilët mbrojnë vendet e tyre në klub dhe shqetësohen për ndryshimet e thella sistemike më vonë – gjëja e gabuar për arsyet e duhura. Unë mendoj se kjo mund të jetë të paktën po aq e dëmshme, sepse dëmton zgjerimin e BE-së si të tillë. Ata shqiptarë që duan të anëtarësohen në BE si një anëtar plotësisht funksional duhet të bëjnë presion për një lloj politike që mund t’i shtojë vlerën vendit tuaj. Dhe presioni qytetar për atë lloj politike do të ishte një kontribut i vërtetë për Europën më gjerësisht.

Cili është mendimi juaj për rolin e Gjermanisë në Shqipëri. Pse është thënë nga Bundestagu që të shtyjë vendimin për Shqipërinë në tetor?

Gjermania është e mendimit se shkëputja e Shqipërisë nga Maqedonia e Veriut është e rrezikshme dhe e dëmshme për përparimin. Unë shoh pikëpamjen e tyre – por nuk jam i sigurt se është një pikëpamje e shumicës në Bashkimin Europian. Unë gjithashtu mendoj se ka dallime cilësore midis natyrës së ndryshimit (nga i plotë) në Maqedoninë e Veriut dhe në Shqipëri – dhe politikat e tyre rajonale që janë të drejta për t’u marrë parasysh.

E fundit ka të bëjë me dialogun Serbi-Kosovë. A mendoni se taksa e vendosur ndaj produkteve serbe duhet të revokohet nga qeveria e Kosovës?

Nuk ka pse të jetë – megjithëse pres që qeveria e re do të miratojë një politikë të re. Nëse qeveria është e udhëhequr nga Kurti, unë pres që taksa të qëndrojë. Arsyeja që ka qenë kaq e diskutueshme është se ajo shihet si pengesë për Dialogun – dhe potencialisht një ndarje.  Marrëveshje e shkëmbimit të tokës (për të cilën Këshilli i Politikave Demokratike në Berlin ka qenë fuqimisht kundër).

Po në lidhje me zgjedhjet në Kosovë? Si e shihni liderin e ri, Albin Kurti si Kryeministër të ri të Kosovës? A do të ndryshojë ndonjë gjë?

Fakti që zgjedhjet ishin paqësore dhe rezultatet e tyre të pranuara është një gjë e shkëlqyeshme për tu duartrokitur. Ndjesia antikomunikuese është e fortë në publik; është ende herët për të thënë se çfarë lloj koalicioni qeverisës mund të formojë. Kurti është pa dyshim kundër ndarjes (e cila nuk ishte çështje e madhe në zgjedhje) – kështu që do të kishte fërkime me Presidentin Thaçi të paktën aq të fortë sa kishte midis tij dhe Haradinaj. Dhe nëse përfundon të jetë një koalicion VV-LDK, kjo është jashtë kartave. Unë mendoj se kjo do të ishte një gjë e mirë. Dominimi i drejtpërdrejtë i votës serbe në Beograd nga Beogradi është thellësisht jo i dobishëm për zhvillimin e një vendi vërtet demokratik dhe të integruar. Unë mendoj se kjo çështje është nënvizuar në Perëndim, sinqerisht.

Flash Lajme